• slid
  • slid
  • slid

Teoria


Co to są wolne rodniki i skąd się biorą w naszych komórkach?


W jaki sposób reagujesz, gdy słyszysz pojęcie: wolne rodniki? Machasz ręką i tłumaczysz sobie, że to jawna propaganda, czy może słuchasz z uwaga, bo zdajesz sobie sprawę, że to dość poważny problem? Obie postawy są zrozumiałe – niemal każdy producent suplementów diety przywołuje wolne rodniki jako głównego wroga, z którym jego produkt prowadzi skuteczną walkę. Nic więc dziwnego, że wolne rodniki kojarzone są z propagandą. Jednak cała ta sprawa wcale nie jest aż tak jednoznaczna. Przeprowadzone na całym świecie badania naukowe udowodniły, że wolne rodniki są szkodliwe dla naszego zdrowia. Ich nadmiar powoduje nieprawidłowości na poziomie komórkowym, co przekłada się na gorsze funkcjonowanie poszczególnych narządów, a to z kolei na pogorszenie stanu zdrowia całego organizmu.

 

Czym więc są te wolne rodniki?

Z definicji: wolny rodnik to atom, jon lub cząsteczka mająca na ostatnim orbitalu niesparowany elektron. Wolne rodniki są bardzo reaktywne, gdyż układ z jednym elektronem na orbitalu walencyjnym (tym ostatnim) jest bardzo nietrwały i dany atom lub cząsteczka dąży do uzyskania lub oddania tego elektronu, zwykle z udziałem innego atomu lub cząsteczki.

Najprostszym rodnikiem jest atom wodoru H, który składa się z protonu i jednego elektronu (wodoru atomowego H nie należy mylić z jonem wodorowym H+, który jest po prostu pojedynczym protonem). Atom wodoru dążąc do sparowania elektronów łączy się z innym atomem wodoru, tworząc znany nam wszystkim wodór cząsteczkowy H2.

Jednak wolnymi rodnikami, o których najwięcej się słyszy są rodniki tlenowe. Skąd się biorą? We wszystkich żywych komórkach zachodzą procesy oddychania – substancje odżywcze zostają utlenione przy udziale tlenu, jednocześnie tlen ulega redukcji do cząsteczki wody.

Proces całkowitej redukcji cząsteczki tlenu wymaga przyłączenia czterech elektronów i czterech protonów (pojedynczymi protonami są wspomniane już jony H+), co obrazuje następujący schemat reakcji:

O2 – 4e + 4H+ → 2H2O

Jednak cząsteczka tlenu nie zawsze ulega pełnej redukcji do cząsteczki wody. Jeśli redukcja jest niepełna dochodzi do uwolnienia reaktywnych form tlenu (RFT), z których większość stanowią wolne rodniki. Najbardziej rozpowszechnione wolne rodniki tlenowe, występujące w organizmach żywych, to anionorodnik ponadtlenkowy O2•− ,rodnik wodoronadtlenkowy HO2 i rodnik hydroksylowy OH.

 

Kilka prawd o wolnych rodnikach:

  • są naturalnym produktem przemian biochemicznych

  • czasami są potrzebne – jest to jedna z linii obrony przed bakteriami i wirusami (naturalna woda utleniona)

  • mogą być dostarczane z zewnątrz wraz z pożywieniem (przetworzona i konserwowana żywność, alkohol) lub wdychanym powietrzem (dym papierosowy, smog)

  • ich nadmiar jest neutralizowany przez przeciwutleniacze

  • przeciwutleniacze produkowane są w komórce (glutation) oraz dostarczane z pożywieniem

  • każda zdrowa komórka jest w dynamicznej równowadze pomiędzy powstawaniem wolnych rodników, a ich neutralizacją przez przeciwutleniacze (antyoksydanty)

  • jeśli brakuje przeciwutleniaczy, w komórce gromadzi się nadmiar wolnych rodników tlenowych, co jest przyczyną stresu oksydacyjnego – jest to kaskada reakcji chemicznych, w wyniku której niszczone są podstawowe struktury komórki: białka, lipidy, kwasy DNA.

  • długotrwały stres oksydacyjny jest jedną z przyczyn takich chorób jak: nowotwory, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, choroby nerek, czy choroby zwyrodnieniowe.

Jakie wnioski możemy stąd wysnuć? Aby nie dopuścić do gromadzenia się wolnych rodników, można albo ograniczyć ich dopływ z zewnątrz albo dostarczać organizmowi większą ilość antyoksydantów. Najlepiej jedno i drugie.



Liczba odwiedzin strony: 1200